روستای ریکان

شهر گرمسار

گرمسار يكي از چهار شهرستان استان سمنان و در غرب اين استان قرار دارد . گرمسار از شمال به فيروزكوه و دماوند ، از شرق به سمنان از غرب به ورامين و قم و از جنوب به كاشان محدود مي باشد . و جنوب شرق تهران قرار دارد . فاصله گرمسار تا مركز استان 110 كيلومتر همچنين فاصله اين شهرستان تا تهران 95 كيلومتر است . مساحت شهرستان گرمسار 10686 كيلومتر مربع ، و داراي 3 شهر گرمسار ، ايوانكي و آرادان مي باشد . مركز اين شهرستان شهر گرمسار است . گرمسار از لحاظ موقعيت جغرافيايي بين مدار 34 درجه و 28 دقيقه و 30 دقيقه عرض شمالي و بين 51 درجه و 52 دقيقه تا 52 درجه و 55 دقيقه طول از شرقي از نصف النهار گرينويچ قرار دارد . گرمسار بر روي مخروط افكنه حبله رود يكي از رودخانه هاي دائمي اين شهرستان قرار داشته و از 3 جهت توسط رشته كوههايي احاطه شده و فقط سمت جنوبي آن به علت وجود كوير باز است . كه آنهم پس از 48 كيلومتر عبور به كوههاي سياه كوه مي رسيم . ارتفاع متوسط گرمسار از سطح دريا 856 متر است . شهر گرمسار محل تلاقي راه آهن سرتاسري شمال (گرگان) و مشهد مي باشد و جاده اصلي تهران ، مشهد در كنار آن قرار دارد . طول دشت گرمسار از شرق به غرب 48 كيلومتر و از شمال به جنوب معادل 27 كيلومتر مي باشد شهرستان گرمسار در گذشته نه چندان دور به خوار معروف بوده و در كتب مختلف از اين شهر به نام خوار ياد شده است خوار نامي است قديمي و مربوط دوره قبل از اسلام و ايران باستان , در كتب قديمي و تاريخي اين نام با جزئي اختلاف با همين هيئت ذكر شده است . در اوستا از خوار و صفحات البرز بنام ورن ياد شده در كتيبه هاي آشوري اين ناحيه را خواراو در جاي ديگر آري خوانده اند در زمان اشكانيان گرمسار يكي از ايلات تابع آنها و خوآرن نام داشت و امروزه سمنانيها هنوز هم آنرا خواره مي گويند . سلوكيها در اين ناحيه شهري به اسم خاراكس بنا نهادند و از اين منطقه بنام خاربيس ياد كرده اند . اما اغلب فرهنگ لغات در ذكر معني كلمه خوار نام خوارزمي نيز يادآوري شده چنانچه نويسنده فرهنگ آنند راج مي نويسد : (( در فرهنگ لغات در ذكر معني قصبه اي از ري خار با الف آورده شده و چنانچه ساماني و غيره و تصريح نموده اند خوار بو او است و صاحب جهانگيري خطا كرده است . در كتب جغرافيايي بعد از اسلام وقتي از دهات ري كه پيش از پيدايش نام قريه تهران در حدود 261 هجري برپا و آبادان بوده اند اسم مي برند از گرمسار بنام خوار ري چنين ياد شده (( قريه خوار معروف كه امروز نيز از قراء نامدار تهران بشمار مي رود و از منسوبين به اين قريه در آن تاريخ ابوالحسن احمد خواري است متوفي سال 230 است )) . در معجم البلدان نوشته شده : خوار شهري است تاريخي و بزرگ از نواحي ري كه گروهي از علماء به آن منسوب شده اند . ميان آن سمنان از راه خراسان در حدود 20 فرسنگ است . صفحه 473 ج 3 معجم البلدان )) بطوريكه از مطالب استنباط مي شود گرمسار (خوار) از نواحي آباد ايران در گذشته بوده و حتي در معجم البلدان بنام شهر بزرگ ناميده شده ولي علل مختلف از قبيل حمله اقوام مهاجم چون حمله مغول و بعدها تاخت و تاز و حمله و غارت ياغيان تركمن و همين طور نامساعد بودن آب و هوا و فقر اقتصادي سبب خرابي آن گرديده است . شهر گرمسار تا چندي پيش قشلاق ناميده مي شد و هنوز هم افراد مسن و پيران آنرا قشلاق تلفظ مي كنند در گذشته خوار شامل 4 بلوك بوده كه عبارتند از : 1- بلوك قشلاق 2- بلوك ريكان 3- بلوك ياتري 4- بلوك آرادان همچنين گرمسار تا مدتي بعلت بدي آب و هوا بصورت تبعيدگاه درآمد و بمرور گروهي از ساكنين نقاط مختلف ايران و ايلاتي كه دست به چپاول و غارت زده و به مردم ظلم و تعدي مي نمودند و ياغياني كه از اوامر دولت وقت سرپيچي مي كردند به اين ناحيه بد آب و هوا تبعيد نمودند . بعدها اين طوايف به زراعت و دامداري پرداخته و ساكن اين منطقه شده اند . در سال 1319 شسي نام گرمسار براي خوار انتخاب شد و به موجب قانون تقسيمات كشوري جديد مصوب آبان ماه 1316 شمسي گرمسار بخشي از شهرستان سمنان قرار داشت كه مشتمل بر چهار بلوك بود . تا اينكه به موجب تصويب نامه مهر ماه 1325 بخش گرمسار از سمنان جدا گرديد و بخشي از حومه تهران گرديد و در آبان ماه 1325 بخش گرمسار تابع شهرستان دماوند شد . و طبق مصوبه مورخ 1/11/1337 شمسي هيئت وزيران در اين سال به شهرستان تبديل گرديد , كه بخش ايوانكي با دهستانهاي مربوط فعلي از شهرستان تهران مجزا يكي از بخشهاي تابع شهرستان جديد التاسيس گرمسار گرديد . شهرستان گرمسار در نيمه دوم سال 1355 از استان تهران منتزع و جزء استان سمنان گرديد و در سال 1374 شمسي بخش آرادان با مراكز جمعيتي دهستان آرادان و ياتري تاسيس شد و در حال حاضر گرمسار داراي 3 بخش : مركزي , ايوانكي و آرادان و يكي از چهار شهرستان تابعه استان سمنان مي باشد به جهت رونق كشاورزي و توليد محصولات زراعي فعاليت دامپروري شهرستان گرمسار قابل توجه مي باشد همچنين نزديكي به تهران باعث گرديده توليد كنندگان اين بخش مشكل خاصي از نظر بازار فروش محصولات نداشته باشند . چنانچه بخش اعظمي از توليدات دامي شامل لبنيات و گوشت روزانه به شهر تهران ارسال مي گردد . در سال 1378 شهرستان گرمسار مجموعاً 5 . 4433 واحد دامي از تعداد 2000351 واحد دامي استان سمنان را به خود اختصاص داده است . در سال 78 تعداد گوسفند و بره منطقه گرمسار 214110 راس ، بز و بزغاله 54472 راس ، گاو اصيل 5715 راس ، گاو بومي 1292 راس و شتر و بچه شتر 340 نفر مي باشد . شهرستان گرمسار داراي تنوع آب و هوايي كاملاً مشخصي است . اين تنوع و تضاد در دو فصل تابستان و زمستان بيشتر محسوس است به طوري كه بيشترين نقش را درميان عوامل گوناگون ، ارتفاع به عهده دارد . گاه با طي مسافتي كمتر از 40 كيلومتر در تابستان 20 درجه سانتي گراد اختلاف دماي بين دو نقطه مشاهده مي گردد . لذا در تابستان هر چه ازنواحي جنوبي شهرستان به طوف نواحي شمالي پيش رويم به علت زياد شدن ارتفاع ، دماي هوا نيز به طور محسوسي كاهش مي يابد . در اغلب موارد عوامل اصلي حركتهاي توريستي را درجه حرارت و ريزشهاي جوي تشكيل مي‌دهد . اين دو عامل در صنعت توريسم بيش از ميزان ساعات آفتابي و ميزان رطوبت و ساعات ابري اهميت دارد . (4) آب و هواي شهرستان گرمسار را مي توان در نتيجه برخورد و تأثير وضع اقليمي كوير و كوههاي البرز بر روي يكديگر مشخص نمود . بطور كلي مدت روزهاي سرد و يخبندان چندان نيست . حداقل و حداكثر دما بين 8- و 44+ درجه سانتي گراد مي باشد . همچنين ميانگين دماي كل ماههاي سال حدود 4/17 درجه سانتي گراد مي باشد . نزولات جوي در اين شهرستان بجز باريكه اي در شمال ، اغلب بصورت باران است . باران ناچيز اين ناحيه عموماً در ماههاي زمستان مي بارد . نامرتب بودن ريزش همين مقدار باران اندك از سالي به سال ديگر از ديگر ويژگيهاي آب و هوايي اين شهرستان است . مقدار تبخير در اينجا به همان اندازه اهميت دارد كه مقدار باران مهم مي باشد . براساس تحقيقات بعمل آمده ميزان تبخير 20 تا 60 برابر نزولات جوي است و مي توان گرمسار را نمونه مشخص يكي از آب و هواهاي بياباني محسوب نمود . ميانگين بارندگي ساليانه شهرستان حدود 100 ميلي متر گزارش شده در حالي كه متوسط نياز آبي اين شهرستان معادل 1410 ميلي متر در سال مي باشد . هرچند شهرستان گرمسار در تابستان به دليل گرماي زياد غيرقابل تحمل مي باشد ولي زمستانهاي معتدل آن از جاذبه هاي آب و هوايي اين شهرستان مي‌باشد. همچنين تابستانهاي معتدل مناطق شمالي شهرستان نظير بن كوه با فاصله كم از مركز شهرستان از ديگر جاذبه هاي گردشگري شهرستان در زمينه آب و هواست . تنوع شرايط آب و هوايي در شهرستان گرمسار نوعي جابجايي در فصول مختلف به ويژه در تابستان و زمستان را به ساكنان تحميل مي كند . برهمين اساس در طول سال ، اين جابجايي غالباً به طور موقت انجام مي گيرد . لذا پناهندگان گرمازده حاشيه كوير به نقاط معتدل به ويژه دره هاي خوش آب وهواي البرز در شهرستان گرمسار امري طبيعي است و توجه به اين نقاط و برنامه ريزي در خصوص بهره گيري بيشتر از توانهاي بالقوه امري ضروري به نظر مي رسد
جاده سنگ فرش كوير كانال سوئز عصر صفوي

راهسازي سابقه ديرينه اي دارد وبا پيدايش تمدن ، راهسازي نيز آغاز شده است . براساس شواهد باستان شناسي ، ارتبا طهاي فرهنگي ، نظامي ، اقتصادي و تجاري بين تمدنهاي آن روزگار تنها پس از ساخته شدن راهها وامكان تردد فراهم شد . تراع چرخ ، بزرگ ترين موفقيت بشر متمدن دنياي باستان بود . بكار گرفتن چرخ ، كار حمل بار را بر دوش چهارپايان به كشيدن آن تبديل كرد. ايرانيان درساخت راههاي باستاني نقشي پيشرو داشتند . براي اداره كشور بزرگ خود وسايل ارتباطي بسيار منظم و دقيق بوجود آورده بودند كه از نمونه هاي حيرت آور ان راه شاهي، جاده ابريشم ، جاده سنگ فرش و خبر رساني با علامات را مي توان نام برد. در دوره صفويه توجه به ساخت مساجد ، بازارها ، كاروانسرا هاي داخل شهرها و ميان راهها و جاده ها اهميت يافت . شهرت شاه عباس تنها مربوط به كارهاي نظامي او نيست ، بلكه بيشتر زاده عواملي از جمله نبوغ اداري و بخصوص كمال سعي و اهتمام او در بهبود راههاي ارتباطي سراسر كشور است . او بقدري كاروانسرا و پل ساخته است كه هر كار قديم راهم امروزه به او نسبت داده و جزء افتخاراتش مي شمارند .معروف است كه وزير شاه عباس براي اينكه شماره كاروانسراها مشخص باشد و ازآنجايي كه شماره هاي رند مانند ده ، صد و هزار ، آسان برزبان مي آيد ، دستور مي دهد يكي كمتر از هزار يعني نهصد و نود و نه رباط سازند تا در شمارش آنها اندكي درنگ شود و آيندگان عظمت اين كار بزرگ را درك كنند



جاده سنگ فرش

امروزه راههايي كه به نام (( راه شاه عباسي )) معروف شده اند ، در واقع جانشين عنوان ((راه شاهي )) ميراث داريوش كبير هستند . اين نوع سنگ فرش راهها ،گوياي تجديد خاطره عهد داريوش يا ساسانيان است كه سنگ فرش راه مال امير انجام شد و بعد روميان از آنها تقليد كردند . در دوره صفويه و در زمان شاه عباس در چند منطقه ، جاده سنگ فرش احداث شد . زيرا در آن دوره احداث راهها ، تنها جنبه تجارتي نداشت ، بلكه از نظر جلب سياحان نيز مورد اعتنا بود به همين منظور ، براي استفاده طبقات مرفه جامعه آن روز در سواحل و جنگلهاي زيباي مازندران ،تاسيساتي بنا گرديد كه در حكم پلاژها و ويلاها و كاخهاي امروزي بوده است . بنابراين لزوم ايجاد يك راه كوهستاني احساس ميشد . به دستور شاه عباس راه مازندران را از ابتداي سواد كوه ، پلهاي عالي بر رودهاي بزرگ بسته وتماماً را با سنگ،گچ ، آهك و آجر پهن كردند . سپس شاه ، خود در ناحيه پنج هزار ، عمارت عاليه ساخت و باغي چون بهشت بنا كردند وآن به تدريج شهري شد و آن را اشرف البلاد نام نهادند و … همچنين بايد از جاده سنگ فرش راه ميانه به زنجان كه از رودخانه قزل اوزن عبور مي‌كرد نام برد . شاه عباس تمام آن را سنگ فرش كرد تا در رطوبت و يخبندان ، كاروان بتواند عبور كند . از كارهاي جالب براي عبور شتر كه ارزان ترين وسيله حمل و نقل بود ، اين بود كه در بعضي نقاط براي اينكه شترها سرنخورند ، زير پاي آنها فرش مي‌انداختند اسكندربيـك منشـي در كتاب خـود ((روضـه الصفـا)) از سنگ فرش راه نمك به سياه كوه نام مي برد و مينويسد : قريب ده هزار تومان تخميناً صرف شده چند فرسنگ به سنگ وآهك استحكام يافته ، موجب دعاي خير مترددين است .اين سنگ فرش ، راه اصفهان. كاشان به مشهد را ده ها فرسنگ كوتاه ترنموده است .